chúng ta quen nói: ở Liên Xô không có một gia đình nào mà
chiến tranh không chạm tay vào. Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại
đã để lại dấu ấn gì trong gia đình ngài?</em>
Dmitry Medvedev (D.M): Tôi cũng cho câu nói đó hoàn toàn chính xác.
Đó không phải câu nói mỹ miều, sáo rỗng. Chiến tranh đã
động chạm tới mỗi gia đình Xô Viết ở mức độ khác nhau.
Đối với một bộ phận nhân dân rất đông đảo - chiến tranh
đi kèm sự mất mát người thân, đối với những người khác
– là những khó khăn mà tất cả những ai sống ở Liên Xô
thời kỳ đó đều phải đương đầu.
Họ hàng cả nội ngoại của tôi đều chịu tác động của
chiến tranh. Cả hai ông nội (Afanasy Fiođorovich) và ngoại
(Venhiamin Sergheevich) đều tham gia chiến tranh, cả hai đều trải
qua những thử thách chinh chiến khác nhau. Lúc tôi còn nhỏ,
mỗi lần về chơi nhà ông nội Afanasy ở Krasnodar, ông đều
kể chuyện chiến tranh, khiến tôi xúc động mạnh. Ông nói
chân thật, không giấu nước mắt. Ông kể những chuyện thời
đó ít ai dám nói. Ông chiến đấu ở nhiều nơi, bị thương
nặng, đã được tặng các huân và huy chương khác nhau. Tôi ghi
nhớ các câu chuyện của ông, bởi tôi tiếp nhận chúng từ
chính người ruột thịt của mình.
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Tất nhiên, không ai lý
tưởng hóa vai trò của Liên Xô thời kỳ sau chiến tranh. Song
không bao giờ được phép gọi nạn nhân là đao phủ. Những ai
đặt vai trò của Hồng Quân và phát xít Đức lên cùng một
thớt là phạm tội ác đạo đức.<img class="quoright"
src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div></div>
Và ông ngoại Venhiamin cũng kể cho tôi nghe nhiều về chiến
tranh, về những cảm xúc của ông lúc đó. Tôi vẫn nhớ rõ:
ông kể cho tôi nghe chuyện phải khó khăn lắm mới quen với
việc bắn vào con người, những cảm giác nặng nề như thế
nào khi phải hành động như thế, mặc dù hiểu là để bảo
vệ tổ quốc, bảo vệ những người thân khỏi kẻ thù xâm
lược đất nước chúng ta, giết đồng bào của chúng ta, đốt
cháy các thành phố và làng mạc của chúng ta. Đó là câu
chuyện rất riêng tư mà lúc còn trẻ tôi ít nghĩ tới. Song
với tuổi tác tôi hiểu ra - trận nghĩa là gì, khi mặt đối
mặt với kẻ thù.
Cha mẹ tôi đi sơ tán. Mẹ tôi từng sống ở Tadzikistan, lúc
đó còn nhỏ, vẻn vẹn vài tuổi, khi xảy ra chiến tranh. Mẹ
tôi cùng bà ngoại sống nơi sơ tán, các ông nội ngoại ra
trận. Kỷ niệm gia đình, tất nhiên, luôn tạo ra bầu không
khí đặc biệt, mỗi khi chúng tôi kỷ niệm 9 tháng năm. Ví
dụ, tôi luôn nhớ năm 75, khi tôi lên mười. Năm đó kỷ niệm
30 năm ngày kết thúc chiến tranh. Các cựu chiến binh phấn
khởi, ai nấy đeo huân huy chương. Nhạc được bật lên, họ
ôm nhau, lúc đó họ còn rất đông. Chỗ nào chúng tôi đến,
bất kể tượng đài Chiến thắng hay nghĩa trang Piscariov, chỗ
nào cũng thấy rất đông các cựu chiến binh, và không khí ngày
hội. Kỷ niệm về những ngày đó đọng lại mãi trong trí
nhớ của tôi.
<em>V.A: Ngài sinh ra hai mươi năm sau chiến tranh. Có nghĩa, chiến
tranh đối với Ngài là một bộ phận của lịch sử, chứ
không phải lý lịch. Thái độ của Ngài về lịch sử chiến
tranh Vệ quốc Vĩ đại đã thay đổi như thế nào với thời
gian? Ai đã có thể ảnh hưởng tới sự thay đổi đó và như
thế nào?</em>
D.M: Nó không thay đổi một cách tận gốc. Về các tiêu chí cơ
bản thái độ đó vẫn như trước.
Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại có ý nghĩa gì với chúng ta? Đó
là sự tấn công của cả một bộ máy xâm lược khổng lồ,
những kẻ mang đến nỗi đau và chết chóc. Ở đây không thể
thêm hay bớt điều gì, bất chấp thời gian bao lâu đã trôi
qua. Mặc dù tôi sinh ra sau khi chiến tranh kết thúc rất lâu và
thế hệ ngày nay biết về chiến tranh chỉ qua sách vở, phim
ảnh, chuyện các cựu chiến binh kể, song điều này, theo tôi,
là hoàn toàn hiển nhiên với tất cả những ai sống ở nước
Nga.
Vì lẽ đó, chiến tranh là một phần lịch sử, song đồng
thời là một phần lịch sử diễn ra cách đây không lâu,
điều tôi muốn nhấn mạnh. Có thể bàn cãi rằng sự kiện
này khác có thể diễn ra theo các cách khác. Song riêng về các
sự kiện chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại – thì đến tận bây
giờ vẫn còn sống một số lượng khổng lồ những người
từng tham gia chiến đấu và là nhân chứng sống cuộc chiến
đã xảy ra. Đây không phải chuyện xảy ra 200, 300 năm trước,
mặc dù lúc đó cũng xảy ra các thảm họa toàn cầu, những
cuộc chiến tranh lớn.
Vì thế thái độ của tôi với các sự kiện thời gian đó thay
đổi một cách không tận gốc.
Tất nhiên, không ai lý tưởng hóa vai trò của Liên Xô thời
kỳ sau chiến tranh. Song không bao giờ được phép gọi nạn
nhân là đao phủ. Những ai đặt vai trò của Hồng Quân và phát
xít Đức lên cùng một thớt là phạm tội ác đạo đức.
Tất nhiên, nhiều tài liệu chỉ được công khai hóa vào cuối
những năm 80, khi các tài liệu lưu trữ bắt đầu được
đăng, khi chúng ta có khả năng tiếp cận một phần các nguồn
từng là tuyệt mật. Một thời gian dài chiến tranh chỉ được
tung hô như chiến thắng vĩ đại của nhân dân Xô Viết và
Hồng Quân. Song chiến tranh còn là một khối lượng khổng lồ
các nạn nhân và những tổn thất khổng lồ mà nhân dân Liên
Xô phải hứng chịu cùng các nước châu Âu khác. Có thể, về
phần này, thì tất nhiên có một số thay đổi.
<em>V.A: Cách đây không lâu Ngài tuyên chiến tệ nạn viết lại
lịch sử bằng việc thành lập một ủy ban chuyên môn. Những
hành động viết lại lịch sử nào thúc đẩy Ngài làm việc
đó?</em>
D.M: Cách xử sự đáng xấu hổ của một số nhà chính trị,
những người để đạt được những mục đích nhỏ mọn,
thậm chí tôi có thể gọi là tiểu nhân, của mình, bắt đầu
áp dụng những cách diễn giải khoa học giả hiệu khác nhau
để đơn giản gặt hái uy tín chính trị. Song sự việc không
chỉ ở chỗ bác lại các nhân vật cụ thể, mà còn ở chỗ
họ có quyền có ý kiến riêng của mình. Vấn đề ở tương
lai của chúng ta, chúng ta sẽ để lại kỷ niệm gì về mình,
con cháu chúng ta sẽ nghĩ gì, họ sẽ biết gì về chiến tranh
và các bài học nào từ cuộc chiến tranh này.
Đối với thế hệ tôi và các anh, đối với những người
trưởng thành và còn trẻ, những từ như "phát xít",
"đảng viên quốc xã" chỉ có thể mang ý nghĩa tiêu cực.
Song, đáng tiếc, bây giờ điều đó đối với tất cả không
phải như vậy. Ở nhiều nước châu Âu đang diễn ra việc
phục hồi phát xít. Thậm chí ở Nga cũng có một số quái thai
sử dụng biểu tượng Đức quốc xã và tụ tập lực lượng
dưới những khẩu hiệu như thế. Vì thế đây không còn là
vấn đề nhàm tản. Song điều quan trọng nhất – chúng ta
phải đưa được sự thật đến cho con người. Vậy sự thật
về cái gì?
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Ở nhiều nước châu Âu
đang diễn ra việc phục hồi phát xít. Thậm chí ở Nga cũng có
một số quái thai sử dụng biểu tượng Đức quốc xã và tụ
tập lực lượng dưới những khẩu hiệu như thế. Vì thế
đây không còn là vấn đề nhàm tản. Song điều quan trọng
nhất – chúng ta phải đưa được sự thật đến cho con
người. Vậy sự thật về cái gì?<img class="quoright"
src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div></div>
Nhân dân chúng ta không có cuộc lựa chọn khác. Họ là những
người sống vào thời điểm đó ở nước ta, - họ có thể
hoặc chết hoặc trở thành nô lệ. Không có khả năng thứ ba.
Và đây là một sự thật hiển nhiên. Đó là điều thứ nhất.
Điều thứ hai là câu hỏi ai khởi chiến và ai có tội trong
chuyện đó? Đây cũng là một điều hoàn toàn hiển nhiên. Nó
được công nhận không chỉ bằng hồ sơ vụ án <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Nuremberg_Trials">Nuremberg Trials</a>,
trong các văn kiện, mà còn trong ký ức một số lượng người
khổng lồ. Mưu toan đánh tráo các sự kiện lịch sử trông
giống một ác ý.
Chúng ta phải đưa ra sự thật. Và điều này không có nghĩa
phải đấu tranh với các cách diễn giải khác nhau các sự
kiện chiến tranh hay với các học thuyết. Xin mời nêu ra và
chứng minh những giả thiết mới, song có những bằng chứng
không cần chứng minh – hoặc do tính hiển nhiên của chúng,
hoặc do chúng được xác nhận bởi các văn bản quốc tế, như
được tôi nhấn mạnh là các biên bản vụ án Nuremberg Trials.
Về những vấn đề này thì tranh luận là không thể, bởi
chúng được tiến hành theo hướng rất tồi tệ.
Nếu vào một lúc chúng ta sẽ cho rằng công việc đã kết thúc
ở đây, thì ủy ban chuyên môn sẽ chấm dứt hoạt động.
<em>V.A: Các sự kiện ở các nước cộng hòa Baltic, Ucraine,
Gruzia nói lên việc lịch sử chiến tranh thế giới thứ hai
được lý giải theo cách có lợi cho một số thế lực chính
trị. Tuy nhiên, không thể không tính tới sự thật lịch sử
các dân tộc. Lịch sử đó khác nhau. Phải làm gì để những
người hy sinh trong chiến tranh chống Đức Quốc xã được
tưởng nhớ với lòng biết ơn ở mọi nơi?</em>
D.M.: Tất nhiên, mỗi nước mỗi lịch sử. Và không thể nói
rằng các sự kiện thời sau chiến tranh đều mang lại phồn
vinh cho tất cả các nước được giải phóng. Tuy nhiên ở đây
có một điều láu lỉnh. Chúng ta phải hiểu: nếu Liên Xô
không cùng các nước khác thuộc khối chống Hitle giải phóng
châu Âu, châu Âu đã hoàn toàn khác. Đó có thể chỉ là một
trại tập trung khổng lồ làm việc cho một quốc gia. Đa số
người châu Âu đang sống đơn giản có thể không bao giờ
được sinh ra trên đời. Tôi từng nói về chuyện đó mới
đây, khi chúng tôi cùng đồng nghiệp Slovakia kỷ niệm ngày
giải phóng. Song, mặt khác, các sự kiện sau chiến tranh đã là
phần khác của lịch sử, nó bị tư tưởng hóa tuyệt đối,
và thật dễ hiểu là Liên Xô, như một nhà nước, đã theo
đuổi những mục đích của mình. Liên Xô là một quốc gia
rất phức tạp. Nếu nói thẳng, thì chế độ được xây dựng
ở Liên Xô không thể gọi cách khác, ngoài độc tài. Đáng
tiếc, đó là một chế độ chà đạp các quyền và tự do cơ
bản. Và không chỉ đối với các công dân của mình (sau chiến
tranh một bộ phận nhân dân, là những người chiến thắng,
đã bị đưa đến tù giam tại các trại tập trung). Ở các
nước XHCN khác cũng như vậy. Và, tất nhiên, không thể xóa
bỏ điều đó khỏi lịch sử.
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Nếu nói thẳng, thì chế
độ được xây dựng ở Liên Xô không thể gọi cách khác,
ngoài độc tài. Đáng tiếc, đó là một chế độ chà đạp
các quyền và tự do cơ bản. Và không chỉ đối với các công
dân của mình (sau chiến tranh một bộ phận nhân dân, là những
người chiến thắng, đã bị đưa đến tù giam tại các trại
tập trung). Ở các nước XHCN khác cũng như vậy. Và, tất
nhiên, không thể xóa bỏ điều đó khỏi lịch sử.<img
class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div><div
class="quoteauthor">» Tổng Thống Nga Dmitry Medvedev</div></div>
Song nghệ thuật của nhà sử học, một mặt, sự tỉnh táo lý
trí của người bình thường, mặt khác, chính ở chỗ tách
biệt sứ mạng của Hồng Quân và nhà nước Xô Viết trong giai
đoạn chiến tranh vơí cái xảy ra sau đó. Đúng vậy, trong
cuộc sống chuyện đó được phân chia rất phức tạp, song
cần thiết phải làm để một lần nữa nhấn mạnh: nếu không
có vai trò của Hồng Quân, nếu không có sự hy sinh khủng
khiếp mà nhân dân Xô Viết phải gánh chịu vì chiến tranh,
châu Âu đã hoàn toàn khác. Ai cũng hiểu là một châu Âu hiện
đại, phồn vinh, thịnh vượng, giàu có, phát triển tốt có
thể không có. Và tôi nghĩ, chỉ người điếc mới không nghe
thấy những luận cứ này.
Tôi nghĩ, ở đây chỉ cần chúng ta đơn giản, không phải
ngại ngùng gì, kể về điều đó, không phải ngại ngùng trở
về những sự kiện thời kỳ đó, nói về điều đó ở khắp
các diễn đàn khác nhau nhất: cả ở Nga, cả ở các nước
láng giềng, các quốc gia châu Âu, cả từ diễn đàn Liên Hợp
Quốc, và trong bất kỳ cuộc gặp gỡ, hội thảo nào. Không
nên ngại kể sự thật về chiến tranh, sự thật mà vì nó
chúng ta chịu quá nhiều đau khổ. Tôi nghĩ, như thế sẽ trung
thực và đúng sự thật hơn cả.
Anh nhắc tên các nước, nơi diễn ra việc anh hùng hóa bọn
tội phạm Đức Quốc xã. Điều đó rất đáng buồn. Tất
nhiên, không ai lý tưởng hóa vai trò của Liên Xô thời kỳ sau
chiến tranh. Song cương quyết không được gọi nạn nhân là
đao phủ. Những ai đặt vai trò của Hồng Quân và phát xít
Đức lên cùng một thớt là phạm tội ác đạo đức.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng về mặt này người Đức xử sự
xứng đáng hơn nhiều đại diện các quốc gia Cận Baltic, mặc
dù đối với họ đây là đề tài rất nhạy cảm. Mặt khác,
có những bản án sau chiến tranh chưa hề bị ai hủy (và tôi
tin là chúng sẽ không bao giờ bị hủy), kể cả các bản án
của The Nuremberg Trials . Chính ở đó các tội ác của Đức
Quốc Xã được chỉ định là tội ác chống nhân loại. Những
tội ác này không có thời điểm hết hạn, và trách nhiệm về
chúng phải là vô thời hạn.
<em>V.A: Sau những vụ án ầm ỹ mới đây xử các nguyên đảng
viên Đức Quốc Xã ở châu Âu, trong xã hội xuất hiện tranh
luận: có nên xử mấy người già nua hay không? Đã đến lúc
ân xá tất cả những ai còn sống, thậm chí tội phạm Đức
Quốc Xã, để giai đoạn đáng sợ đó mãi chìm vào quá
khứ?</em>
D.M: Anh ngụ ý những tội ác mà vì chúng người ta xử
Demianhiuk bây giờ ai cũng biết? Song sự việc không chỉ ở các
tên cụ thể. Những tội ác như thế không có thời điểm hết
hạn, bất kể người phạm tội là ai. Đây là vấn đề trách
nhiệm đạo đức của chúng ta trước các thế hệ tương lai,
và, nếu bây giờ chúng ta nhắm mắt làm ngơ những tội ác
này, trong tương lai chúng có thể được lặp lại, bằng cách
này hay cách khác, dưới hình thức này hay hình thức khác, ở
các quốc gia khác nhau. Vì thế, điều này có thể nghe tàn
nhẫn, song những tội ác này quả không có mốc hết hạn, thì
những ai phạm những tội ác đó, phải bị trừng phạt, bất
kể họ bao nhiêu tuổi.
(Còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4957), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét