width="305" height="203" alt="000_Par3221424-305.jpg" /><div
class="textholder">Xe lửa cao tốc phục vụ World Cup 2010 đang
được thử ở Johannesburg,Nam Phi. (Ảnh AFP)</div></div>
Tại phiên họp thứ 30 vào chiều ngày 17/4/2010, Ủy ban Thường
vụ Quốc hội khóa 12 đã cho ý kiến về chủ trương đầu tư
Dự án đường sắt cao tốc Bắc -Nam. Được biết đây là
một dự án xây dựng khổng lồ với lượng vốn vay dự kiến
vào khoảng xấp xỉ 56 tỷ USD, tương đương với 2/3 GDP của
Việt Nam (GDP hiện nay đang ở mức khoảng 90 tỷ USD).
Theo các chuyên gia kinh tế đây là một dự án không có hiệu
quả kinh tế, đặc biệt trong trường hợp nếu toàn bộ nguồn
vốn đầu tư xây dựng phải đi vay. Như ông Nguyễn Đăng Doanh
một chuyên gia kinh tế cao cấp, nguyên là cố vấn cho thủ
tướng cho rằng "<em>Về dự án xây dựng đường sắt cao
tốc Bắc-Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ, ông Đặng
Vũ Minh đã có báo cáo thẩm định và nói rằng, cần phải xem
xét hết sức thận trọng dự án này vì nó làm tăng thêm nợ
quốc gia. Về mặt kinh tế thì đây là một dự án rất tốn
kém vì báo cáo của dự án chưa tính hết những chi phí như:
chi phí đào tạo, chi phí đền bù cho người dân, chi phí về
môi trường và các chi phí khác, mà con số đã lên đến 55,8
tỉ. Có nhiều tính toán cho thấy rằng nếu tính đủ các chi
phí phát sinh, và những diễn biến trong thời gian tới thì chi
phí thực có thể lên đến 100 tỉ đôla. Và như vậy tức là
nó bằng GDP của cả nước Việt Nam năm 2010. Đây là một
điều đáng lo ngại.</em>"
Theo bình luận của tờ Eathtime ngày 21/5/2010 dưới tựa đề
"Vietnam's high-speed railway to come with hefty price tag" [1] cho biết
"<em>Nhiều đại biểu Quốc hội lấy làm hoài nghi về dự án
này. Trong buổi họp hôm thứ Năm, chủ tịch Ủy ban Môi
trường và Kỹ thuật của Quốc hội ông Danh Vũ Minh nhấn
mạnh rằng tổng số nợ của Việt Nam hiện này là hơn 42
phần trăm tổng sản lượng nội địa (DGP), nợ nần hơn nữa
là một sự nguy hiểm, liều lĩnh.</em>
<em>Cựu thống đốc Ngân hàng Nhà nước ông Cao Sĩ Kiếm nói
rằng nhà nước đã không nói rõ những ích lợi của dự án
giao thông này hay giải thích nhà nước sẽ làm như thế nào
để thu hút cho đủ vốn 56 tỉ đô-la trước khi xây.</em>
<em>Một đại biểu khác, cựu Bộ trưởng Giao thông ông Đào
Đình Bình, cho rằng nhà nước cần ưu tiên phát triển xa lộ
vì hiện không có nhu cầu đòi hỏi xe điện cao tốc".</em>
Đặc biệt Earthtime còn cho biết "<em>Nói với các phóng viên ở
hành lang Quốc hội hôm thứ năm, ông Bộ trưởng Bộ Giao thông
vận tải Hồ Nghĩa Dũng thừa nhận dự án này tốn kém bằng
hơn nửa tổng sản lượng nội địa (GDP) của Việt Nam hiện
nay là 90 tỉ đô-la, về phương diện kinh tế là không có hiệu
qủa.</em>
<em>Nhưng ông bảo vệ lý do cần xây dựng hệ thống cao tốc
này khi ông lý luận rằng cái "ấn tượng xã hội sâu sắc"
và khả năng gia tăng sự trao đổi giữa hai miền Nam Bắc của
đất nước là nguyên nhân chính để xây dựng hệ thống cao
tốc này</em>".
Trước hết phải xác định dự án Dự án đường sắt cao
tốc Bắc -Nam là một dự án kinh doanh với số vốn đầu tư
rất lớn do ngành giao thông vận tải đề xuất với mục đích
giải quyết nhu cầu vận chuyển hành khách đi lại giữa Hà
Nội và thành phố Hồ Chí Minh (lưu ý loại hình tàu cao tốc
không có khả năng đáp ứng vận tải hàng hóa). Đã là một
phương án kinh doanh thì trước tiên phải tính đến hiệu quả
kinh tế của dự án là vấn đề hàng đầu, các mục tiêu
chính trị, quốc phòng chỉ là một yếu tố cần xem xét nhưng
không phải là yếu tố quyết định và quan trọng nhất.
Được biết kết luận phiên họp lần thứ 30, Phó Chủ tịch
Quốc hội Nguyễn Đức Kiên đã đề nghị Chính phủ cần phân
tích kỹ ưu, nhược điểm các phương án đầu tư của dự án
để áp dụng và Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã nhất
trí dự án này phù hợp với lộ trình phấn đấu thực hiện
mục tiêu đến 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công
nghiệp nên sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 7 để xem
xét, quyết định.
Căn cứ vào ý kiến của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải
cho rằng dự án này có "<em>ấn tượng xã hội sâu
sắc</em>" và UB Thường vụ Quốc hội thấy "<em>dự án này
phù hợp với lộ trình phấn đấu thực hiện mục tiêu đến
2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp</em>" thì
phần nào chúng ta cũng đoán được tương lai của dự án này
sẽ được Quốc hội phê chuẩn trong một thời gian không xa vì
nó cũng có hơi hướng của dự án bauxite Tây nguyên. Bởi chính
phủ Việt Nam đã cam kết với Nhật bản về việc xây dựng
tuyến đường tàu cao tốc Bắc Nam dùng công nghệ Shinkansen
của nước này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Bộ trưởng
Võ Hồng Phúc đã thông báo cho phía Nhật về quyết định này
trong tháng 12/2009 và tháng 4/2010. Bản tin của AFP cho biết Tổng
công ty Đường sắt Việt Nam đã cử chuyên gia sang Nhật học
hỏi công nghệ từ năm ngoái cho thấy quyết tâm của VN với
dự án này.[2]
Như vậy đã rõ, mọi việc đã cơ bản được quyết định
việc đưa ra bàn thảo tại Quốc hội chỉ là việc mang tính
hình thức cho có vẻ dân chủ. Về thực chất Chính phủ của
ông Nguyễn Tấn Dũng đâu cần nghe Quốc hội, người quyết
định vấn đề này là tập thể Bộ chính trị, mà Thủ
tướng là một thành viên, đó chính là lý do ông Nguyễn Tấn
Dũng toàn làm cái chuyện "tiền trảm hậu tấu" để đẩy
vấn đề vào việc đã rồi và cuối cùng là chốt lại bằng
câu "đây là chủ trương lớn của đảng" là hết chuyện.
Lý do và động cơ nào mà Chính phủ của Thủ tướng Nguyễn
Tấn Dũng đã vội vã cam kết với Nhật bản về việc xây
dựng tuyến đường tàu cao tốc Hà nội - TP Hồ Chí Minh, đã
thông báo cho phía Nhật về quyết định này trong tháng 12/2009
và tháng 4/2010 và cho phép Tổng công ty Đường sắt Việt Nam
đã cử chuyên gia sang Nhật học hỏi công nghệ trong khi Dự án
này mới đang ở giai đoạn trình Quốc hội xem xét. Câu trả
lời là vì món percent khổng lồ của dự án giá trị 56 tỷ USD
này sẽ được trả cho chủ đầu tư không dưới 10% tổng giá
trị, khoản hoa hồng này các quan chức Việt nam sẽ được
nhận cả khi đi vay vốn và khi chọn nhà thầu.
Sở dĩ Việt nam buộc phải chọn công nghệ Shinkansen của Nhật
dù chưa chắc đã tối ưu (chỉ chở được hành khách chứ
không vận tải hàng hóa được) vì chỉ có Nhật mới đồng ý
cho VN vay vốn thông qua ODA song phương hoặc cofinance với WB/ADB
[2]. Vay vốn của Nhật bản đồng nghĩa với việc bắt buộc
sử dụng các thiết bị và kỹ thuật của Nhật bản cung cấp,
khi Nhật bản cho vay vốn nghĩa là nước họ bán được một
món hàng có giá trị nhiều tỷ USD và các công ty của họ sẽ
kiếm được các hợp đồng thi công béo bở. Nhưng nếu không
là Nhật bản mà là một nước khác cho vay cũng không dễ nếu
không có percent lót tay cho phía Việt nam. Với Nhật bản chuyện
phong bì percent đã trở thành quen thuộc có thể "nói ít hiểu
nhiều" như trường hợp vụ Bùi Tiến Dũng PMU 18 và đồng
bọn, vụ Huỳnh Ngọc Sĩ giám đốc BQL dự án Đại lộ Đông
- Tây TP HCM và CPI là một ví dụ.
56 tỷ USD đi vay về làm đường sắt cao tốc Bắc Nam, hiệu
quả hay không hiệu quả thì đã tương đối rõ ràng, nhưng họ
vẫn nhắm mắt đi vay để làm bằng được theo kiểu anh nghèo
thích chơi sang, thích chơi ngông, bất kể hiệu quả và tính
kinh tế của vốn đầu tư. Lịch sử thế giới chưa hề có
một quốc gia đang phát triển nào đi vay tiền để làm đường
sắt cao tốc và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế
giới (WB) không cho phép sử dụng vốn vay ưu đãi ODA để làm
ĐSCT vì đây là phương tiện đại xa xỉ và hiệu quả thu hồi
vốn thấp.
Thế nhưng Đảng và chính quyền Việt nam ngoài mặt tỏ ra hy
vọng với dự án này có ý nghĩa chính trị lớn, giúp đánh
bóng thành tựu phát triển triển kinh tế vốn chậm chạp của
Việt nam, nhưng sự thúc đẩy quan trọng nhất đằng sau dự án
khổng lồ này đó là cái "phong bì" với món percent cũng khổng
lồ không kém, không ít hơn 5 tỷ USD mới là nguyên nhân khiến
họ phải làm bằng được bằng mọi giá.
Món nợ khoản vay 56 tỷ USD thì cả 87 triệu người Việt nam è
cổ ra gánh và làm để trả nợ bằng tiền thuế của mỗi cá
nhân trong nhiều chục năm. Việc đầu tư cho đường sắt cao
tốc Bắc Nam hiệu quả hay không hiệu quả là việc của trời
không cần quan tâm, quan trọng đối với họ đó là cái phong
bì percent theo luật bất thành văn đang chờ ở phía trước.
Đó cũng chính là lý do vì sao mấy năm gần đây chính quyền
Việt nam rất chịu khó và tích cực đi vay tiền của các quốc
gia, các tổ chức tài chính thế giới về chi tiêu lung tung
không hiệu quả. Phần nào cũng vì những kẻ lãnh đạo đảng
và nhà nước Việt nam hiểu rằng đây là giai đoạn họ đang
"đá câu giờ", gần tới lúc có sự thay đổi mà khi đó không
cho phép họ vơ vét như nhiều năm qua cần phải tranh thủ làm
ngay và Dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam là một miếng to
mà họ xác định cần phải "xơi" gấp.
26/5/2010
___________________
<h2>Ghi chú:</h2>
[2] http://danluan.org/node/5153
© Kami 2010
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5166), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét