khuynh hướng tóm thâu quyền lực. Có một số người Trung Hoa
trẻ dùng những dự kiến này để đòi hỏi ngay bây giờ việc
chia sẻ quyền lực, và có một vài người Hoa Kỳ kêu gọi
chuẩn bị một cuộc đối đầu sắp tới tương tự như cuộc
xung đột giữa nước Đức và Anh Quốc cách đây một thế
kỷ.
Chúng ta phải dè dạt đối với những dự kiến như vậy. Năm
1900, nước Đức vượt hẳn nước Anh trong lãnh vực kỹ nghệ,
và vị Kaiser (Quốc Vương Đức) theo đuổi một chính sách
ngoại giao liều lĩnh cơ hồ dẫn đến một cuộc xung đột
với các cường quốc khác. Trái lại, Trung Hoa vẫn còn thua xa
Hoa Kỳ về mặt kinh tế và quân sự, và chính sách của họ
đặt trọng tâm trước tiên vào những vùng nội địa và phát
triển kinh tế. Trong khi mô hình kinh tế "thị trường
Lê-nin-nít" ( cái gọi là "Thỏa Hiệp Bắc Kinh" –
"Beijing Consensus") tạo nên quyền lục tiềm tàng tại các
nước chuyên chế, nó lại có tác dụng ngược tại nhiều
quốc gia dân chủ.
Cho dù tổng sản lượng của Trung Hoa vượt trội tổng sản
lượng của Hoa Kỳ vào năm 2030 ( như Goldman Sachs dự kiến),
cả hai nền kinh tế có thể ngang ngửa với nhau về kích
thước nhưng lại không cân xứng về mặt cấu trúc. Trung Hoa
vẫn còn trở ngại với miền thôn quê rộng lớn kém mở mang
và sẽ phải đương đầu với những vấn đề dân số do ảnh
hưởng tiệm tiến của chính sách một con của họ. Hơn thế
nữa, vì vùng thôn quê đang trên đà phát triển, tỷ lệ tăng
trưởng có phần chậm lại. Cứ cho rằng Trung Hoa tăng trưởng
6 phần trăm và Hoa Kỳ chỉ tăng 2 phần trăm sau năm 2030, Trung
Hoa sẽ không theo kịp Hoa Kỳ trên lợi tức đầu người cho
đến vào khoảng giữa thế kỷ.
<div class="boxright320"><img src="/files/u1/sub01/20090626060359.jpg"
width="400" height="300" alt="20090626060359.jpg" /><div
class="textholder">Tăng trưởng kinh tế ở đô thị Trung
Hoa</div></div>
Lợi tức đầu người cung cấp cho ta một mực thước đo
lường về sự phức tạp của một nền kinh tế. Trong khi tỷ
lệ tăng trưởng đáng nể của Trung Hoa kết hợp với chiều
rộng của dân số chắc chắn sẽ vượt trội hơn hẳn nền
kinh tế của Hoa Kỳ trên bình diện kích thước, nhưng điều
này khác với sự bình đẳng. Vì Hoa Kỳ khó có thể dậm chân
tại chỗ trong khoảng thời gian đó, Trung Hoa còn lâu mới có
thể thách đố Hoa Kỳ theo kiểu áp đặt của Vương Quốc
Kaiser của Đức khi ông đến Anh Quốc vào đầu thế kỷ vừa
qua. Tuy nhiên, sự lớn mạnh của Trung Hoa khiến người ta liên
tưởng đến lời cảnh cáo của Thucydide cho rằng ý nghĩ không
thể nào tránh khỏi xung đột có thể là một trong những
nguyên nhân chính gây ra xung đột.
Trong thập niên vừa qua, Trung Hoa tiến từ hạng xuất khẩu
thứ chín lớn nhất lên đến hạng nhất thế giới, nhưng mô
hình phát triển dựa theo xuất khẩu có lẽ cần phải điều
chỉnh vì cán cân mậu dịch và tài chánh toàn cầu gây nên
nhiều tranh chấp sau cơn khủng hoàng tài chánh vừa qua. Mặc dù
Trung Hoa nắm giữ số tồn trữ ngoại tệ to lớn, họ vẫn
tiếp tục gặp khó khăn để thu hồi tỷ phần vốn vay bằng
cách cho ngoại quốc vay với chính đồng nhân dân tệ của họ
trừ phi họ có được một môi trường thị trường vững
chắc và cởi mở theo đó lãi xuất do thị trường ấn định
chứ phải do chính phủ.
Khác với Ấn Độ, một nước được thành lập với một
hiến pháp dân chủ, Trung Hoa chưa kiếm ra được phương pháp
giải quyết những đòi hỏi tham gia chính sự (nếu không muốn
nói là dân chủ) thường đi kèm với đà gia tăng lợi tức
đầu người. Ý thức hệ chủ nghĩa xã hội đã chấm dứt từ
lâu, và tính chính thống của đảng đang cầm quyền tùy thuộc
vào sự tăng trưởng kinh tế và Đại Hán tộc chủ nghĩa. Một
số chuyên gia cho rằng hệ thống chính trị của Trung Hoa thiếu
tính chất chính thống, có mức độ tham nhũng cao và có nguy cơ
xáo trộn chính trị nếu chẳng may kinh tế suy sụp. Dù cho Trung
Hoa tìm kiếm được phương thức để quản lý giới trung lưu
thành thị đang nảy nở, sự bất bình đẳng nội địa và sự
hiềm khích giữa các thiểu số sắc tộc cũng cần phải xem
xét. Điểm cốt lõi là không một ai, kể cả các cấp lãnh
đạo Trung Hoa, biết được tương lai chính trị của đất
nước này sẽ ra sao trong tương lai và nó sẽ ảnh hưởng đến
sự tăng trưởng kinh tế như thế nào.
Năm 1974, Đặng Tiểu Bình tuyên bố trước Đại Hội Đồng
Liên Hiệp Quốc: "<em>Trung Hoa không phải là một siêu cường
quốc và sẽ không bao giờ tìm cách để trở thành như
vậy.</em>" Giới lãnh đạo Trung Hoa của thế hệ ngày nay,
nhận biết sự tăng trưởng nhanh chóng là giải pháp để ổn
định chính trị trong nước, đã đặt trọng tâm vào việc
phát triển kinh tế và điều họ gọi là môi trường quốc tế
"hài hòa" không ngăn trở sự tăng trưởng của họ. Nhưng
thế hệ đã thay đổi, quyền lực thường tạo nên sự ngạo
mạn và sự thèm thuồng đôi khi lớn mạnh theo sức ăn. Một
vài chuyên gia cảnh báo những trung tâm quyền lực đang lên
luôn dùng sức mạnh kinh tế vừa mới đạt để dùng vào
những mục tiêu chính trị, văn hóa và quân sự rộng lớn hơn.
Cho dù đây là một ước định chính xác về ý đồ của Trung
Hoa, chúng ta có quyền nghi ngờ Trung Hoa có đủ khả năng quân
sự để thực hiện kịch bản này. Á Đông vốn có một sự
quân bình quyền lực trong vùng, và trong bối cảnh này, nhiều
quốc gia vui mừng đón nhận sự hiệ diện của Hoa Kỳ trong
vùng. Cấp lãnh đạo Trung Hoa sẽ phải đối đầu với những
phản ứng của các quốc gia khác cũng như những ràng buộc gây
nên bởi chính mục tiêu phát triển của họ và nhu cầu tìm
kiếm thị trường và tài nguyên của nước ngoài. Tư thế quân
sự hung hãn có thể tạo nên một liên minh đối nghịch của
các nước láng giềng và điều này sẽ làm suy yếu cả hai
quyền lực cứng rắn và mềm dẻo. Một cuộc thăm dò của tổ
chức Pew gần đây chó thấy 16 quốc gia có thái độ tích cực
đối với sự tăng trưởng kinh tế của Trung Hoa, nhưng không
tán thành mức tăng trưởng sức mạnh quân sự của họ.
Sụ kiện Trung Hoa khó có thể trở thành một đối thủ cạnh
tranh với Hoa Kỳ trên bình diện tổng quát không có nghĩa là
họ không có thể thách đố Hoa Kỳ tại Châu Á, và nguy cơ xung
đột không thể gạt bỏ hoàn toàn. Nhưng ông Bill Clinton rất
có lý khi ông nói với Giang Trạch Dân năm 1995 rằng Hoa Kỳ lo
sợ một nước Trung Hoa yếu kém hơn là một nước Trung Hoa
hùng mạnh. Nhìn vào những thách đố mà Trung Hoa và Hoa Kỳ
phải đương đầu trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, họ có
lợi nhiều hơn khi cộng tác với nhau. Tuy nhiên lòng ngạo mạn
và chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi của một số người Trung Hoa,
và lòng sợ hãi suy thoái vô căn cứ của một vài người Hoa
Kỳ đã khiến cho việc bảo đảm tương lại trở nên khó khăn
hơn.
Nguồn: Financial Times, 18/5
© Thông Luận 2010
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5099), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét