href="http://vneconomy.vn/20100517094952600P0C9920/tang-truong-5-nam-toi-muc-tieu-85-la-chap-nhan-duoc.htm">liên
kết</a> của bác X30 cung cấp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT)
đặt kế hoạch tăng trưởng cho 5 năm tới trong khoảng 7.5-8.5%
và theo thứ trưởng Cao Viết Sinh mức tăng trưởng như vậy
chưa phải cao. Thứ trưởng Sinh không cho biết Bộ KHĐT tính
toán dựa trên cơ sở nào, tôi tin ông không nói bừa hay bốc
thuốc. Tuy nhiên để có tiếng nói phản biện lại kế hoạch
đầy tham vọng này, tôi tạm ước lượng GDP tiềm năng
(potential GDP) của VN sử dụng bộ lọc Hodrick-Prescott
(Hodrick-Prescott filter - HPF) để xem tốc độ tăng trưởng như
thế nào mới là cao. <span class="underlined-text">Xin cảnh báo
những con số dưới đây chỉ có tính tham khảo</span>.
Tốc độ tăng trưởng của một nền kinh tế phụ thuộc vào
nhiều yếu tố, như năng xuất (productivity), tích lũy tư bản
(capital accumulation), tăng trưởng dân số (population growth),
đồng thời cũng bị giới hạn bởi các yếu tố khác (thể
chế chính trị, quan hệ quốc tế, vị trí/đặc điểm địa
lý, khí hậu). Nếu những điều kiện ràng buộc (constraints) cho
tăng trưởng không thay đổi quá nhiều, các nhà kinh tế cho
rằng tốc độ tăng trưởng của một nền kinh tế sẽ đi theo
một quĩ đạo nhất định gọi là potential GDP. Trong ngắn hạn
GDP thực tế có thể cao hơn hay thấp hơn potential GDP, nhưng về
lâu dài nền kinh tế không thể trệch quá nhiều/quá lâu khỏi
quĩ đạo này. Các nhà kinh tế đa số đồng ý rằng nếu GDP
thực tế cao hơn potential GDP thì nền kinh tế đang phát triển
quá nóng, ngược lại là đang bị suy thoái (recession).
Hiển nhiên việc xác định chính xác potential GDP là một điều
không thể, không kể có quá nhiều yếu tố (kinh tế và phi kinh
tế) góp phần định hình nó, potential GDP thay đổi liên tục
vì các tác động bên ngoài thay đổi và bản thân các yếu tố
nội tại cũng thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên để có thể
ước lượng hiện nền kinh tế đang ở đâu và có chính sách
vĩ mô thích hợp, các nhà kinh tế buộc phải đưa ra một con
số cho đại lượng này dù độ chính xác có thể không cao.
Có rất nhiều cách ước tính potential GDP. Đơn giản nhất là
lấy giá trị trung bình của một giai đoạn nào đó, ví dụ
trong 10 năm trước đó. Cách này có nhược điểm là kết quả
phụ thuộc nhiều vào thời điểm tính và kích thước lấy
mẫu (số năm quan sát được), chưa kể còn bị ảnh hưởng
bởi một vài outliers, nghĩa là một vài năm tăng trưởng quá
nhanh hoặc quá thấp so với potential GDP. Phức tạp hơn người
ta có thể dùng một vài mô hình kinh tế để xác định những
yếu tố căn bản cho tăng trưởng (capital, labor, inflation...) và
gọi đó là natural rate. Dùng các natural rates này trong một mô
hình macro sẽ cho ra potential GDP. Nhược điểm chính của cách
này, chắc các bạn cũng đoán được, là nó phụ thuộc vào mô
hình được sử dụng. Vì các mô hình kinh tế rất khác nhau
nên ước lượng cho potential GDP cũng rất khác nhau, dẫn đến
tính ứng dụng không cao.
Nằm trong khoảng giữa của hai thái cực này, HPF được nhiều
nhà kinh tế sử dụng vì nó không quá phức tạp và có nhiều
giả định như các mô hình macro, nhưng có một ít structure chứ
không đơn thuần là một phép trung bình cộng. Về cơ bản HPF
phân tích một chuỗi số liệu GDP thành 2 thành phần: trend và
cyclical. Thành phần trend sau khi tách ra được cho là potential
GDP. Mức độ phân bổ GDP thực ra 2 thành phần nói trên phụ
thuộc vào một parameter quyết định mức độ trade-off giữa
tính ổn định của trend với sai số của trend và GDP thực.
Nếu đặt parameter này bằng vô cực thì HPF tương đương với
linear trend, nghĩa là tính trung bình cho toàn bộ sample. Việc xác
định giá trị của parameter này khá subjective, tuy nhiên các nhà
kinh tế gần như thống nhất với giá trị 1600 cho quarterly GDP.
Với số liệu real GDP (1994 price) của VN download từ Datastream
(Q2:1999 - Q1:2010), tôi sử dụng Eview để ước tính potential GDP
cho VN bằng HPF sau khi đã hiệu chỉnh yếu tố mùa vụ bằng
X12. Sau đó tính tốc độ tăng trưởng cho từng quí (annualized)
của VN trong giai đoạn đó và có kết quả sau:
<center><img src="/files/u1/sub01/pGDP.JPG" width="400" height="336"
alt="pGDP.JPG" /></center>
Như vậy trong hơn 10 năm qua, tốc độ tăng trưởng của
potential GDP nằm trong khoảng 5.7-7.6% và đang sụt giảm rất
nhanh sau khi đạt đỉnh đầu năm 2005. Tính trung bình cho toàn
giai đoạn potential GDP tăng trưởng khoảng 7%/năm nhưng trong 2
năm cuối cùng đã rơi xuống dưới 6%. Hiển nhiên cuộc khủng
hoảng tài chính vừa qua có ảnh hưởng xấu lên tăng trưởng
GDP của Việt Nam, nhưng sự sụt giảm potential GDP growth (tính
theo phương pháp HPF này) cho thấy các yếu tố nội tại và
constraints của nền kinh tế đang có xu hướng xấu đi. Nếu
không có gì thay đổi đột biến, base case của tôi sẽ chỉ là
6-6.5% tăng trưởng cho potential GDP còn best case sẽ là 7.5%. Rất
khó có thể tin potential GDP của VN có thể tăng trưởng từ
7.5-8.5% trong vài năm tới.
Nếu base case là 6-6.5% thì để tăng trưởng thực tế đạt
7.5-8.5%, chính phủ và NHNN phải theo đuổi expansionary cho cả
fiscal và monetary policies và chấp nhận output gap từ 1-2.5%.
Điều này chắc chắn sẽ gây ra lạm phát cao và các thể loại
bong bóng trên thị trường chứng khoán và bất động sản.
Những mất cân đối vĩ mô vốn đã lớn của Việt Nam sẽ
tiếp tục tăng: công nợ (public debts), thâm hụt tài khoản vãng
lai (current account deficit), bất bình đẳng trong thu nhập (income
inequality). Đến một lúc nào đó những mất cân đối này sẽ
buộc phải điều chỉnh lại, dẫn đến tăng trưởng thấp hơn
tiềm năng, nếu Việt Nam may mắn không rơi vào một cuộc
khủng hoảng. Bởi vậy tôi tin không một nhà kinh tế nào cổ
súy cho phát triển kinh tế quá nóng (cao hơn potential). Nhưng các
nhà chính trị không phải lúc nào cũng nghĩ vậy.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5086), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét