học duy vật vốn cơ bản đúng trong giải thích thế giới tự
nhiên để chứng minh cho sự vận động của lịch sử xã hội
và trên cơ sở đó hình thành cái gọi là triết học duy vật
sử quan hay duy vật lịch sử. Thông qua sự tác động qua lại
của một số phạm trù, đặc biệt là phạm trù nhân – quả,
lịch sử được giải thích như một một chuỗi công thức
toán học (các hàm số, phương trình phát triển lịch sử).
Trong chuỗi vận động, tiến hóa ấy, một sự kiện, một giai
đoạn có thể là quả của những nguyên nhân xác định được
và có thể là nhân của một quả sau đó cũng dự báo được.
Một trong những cái làm nên giá trị nguyên nhân của một sự
kiện, một giai đoạn lịch sử là mâu thuẫn trong nó, mâu
thuẫn giữa nó với các sự kiện liên quan. Các mâu thuẫn
thường được nói đến là mâu thuẫn giai cấp, mâu thuẫn
giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất, mâu thuẫn
giữa hạ tằng cơ sở và thượng tầng kiến trúc của một
thời kỳ, một giai đoạn, một chế độ xã hội, một hình
thái kinh tế - xã hội, một phương thức sản xuất…
Từ cách giải thích đó, lịch sử xã hội loài người được
chủ nghĩa Marx dựng lại trong một kịch bản với 5 hình thái
– 5 thời kỳ phát triển mà tất cả những người nhập môn
nào cũng biết. Tuy nhiên, trong sự khái quát đó, những người
marxist cũng không chứng minh được tính phổ quát của lịch
sử phát triển (có những ngoại lệ về kiểu phát triển và
có những ngoại lệ chứng tỏ không phát triển) và mặt khác,
không xác định được tốc độ của các vận động biện
chứng đó. Cụ thể, trong lịch sử, có những trường hợp có
bản chất mâu thuẫn như nhau nhưng lại vận động theo các
kiểu khác nhau, tốc độ khác nhau hoặc chẳng phát triển gì
cả (chẳng hạn sự tồn tại của những hình thái xã hội
nguyên thủy cho đến hiện nay). Do bất lực đó, các nhà sáng
lập chủ nghĩa marx đã bỏ ngỏ cái gọi là "phương thức
sản xuất châu Á ", hoặc cho đến nay vẫn chưa giải thích
được nguyên nhân của sự hình thành các nhà nước và dân
tộc ở khu vực này mà không phụ thuộc vào cuộc cách mạng
tư sản, hoặc ngay khi nhận định chuẩn bị cho cách mạng Nga
năm 1917, họ đã nói đến khả năng thành công của cách mạng
vô sản ở khâu yếu nhất của chủ nghĩa tư bản (tức nước
Nga) mà đúng ra về lý thuyết, nó chỉ có thể thành công ở
khâu mạnh nhất vì ở đó mâu thuẫn mới đến ngưỡng. Khái
niệm thời cơ được đưa ra giải thích cho trường hợp này
hoặc một loạt sự kiện sau 1945 chỉ là ngụy biện và do đó
không biện chứng vì trong phép biện chứng không có qui hoạch
cho thời cơ và bản thân thời cơ theo nghĩa đó lại nằm trong
một chuỗi biện chứng khác.
Cũng do bế tắc nên trong kịch bản lịch sử sau cách mạng vô
sản đã nảy sinh một số khái niệm tù mù như chủ nghĩa xã
hội, giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội và bước đầu
của giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Những khái
niệm gắn với định hướng và mô hình phát triển xã hội
như vậy hoàn toàn không có trong trước tác của Marx. <span
class="underlined-text">Nó có mục đích tình thế sau khi những
người cộng sản không thể hướng xã hội theo quĩ đạo và
tốc độ của chủ nghĩa cộng sản như đã dự báo và mong
muốn</span>. Và cho đến nay, khi một số nước vẫn kiên trì
về mặt quyết tâm chính trị (mà thực chất là để làm chỗ
dựa cho sự ổn định quyền lực theo từng nhiệm kỳ), họ
vẫn không trả lời được với nhân dân về hình ảnh của xã
hội mới cũng như thời gian phải tiêu tốn để đến được
xã hội ấy. Nếu tính toán được các yếu tố "nhân" để
đạt được "quả" một cách chắc chắn, nhân dân có thể
sẽ hào hứng đầu tư cùng với hệ thống chính trị những gì
cần thiết để có được sản phẩm ăn chắc. Song cho đến
nay, những người lãnh đạo vẫn giữ bí mật cấu trúc của
cái "nhân" ấy, trong khi có người như Hugo Chavez lại còn
muốn thành lập Quốc tế V.
Bỉ Dân
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4976), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét